[Review] Chinatown


CHINATOWN

 

Đời người dài hai tiếng

 

 

 

Tựa đề: Chinatown

 

Tác giả: Thuận

 

Thể loại: Truyện ngắn Việt Nam hiện đại

 

Công ty xuất bản: Nhã Nam

 

 

 

10251414_653461498084730_1531767973_n

 

 

 

Cuốn sách nào xuất hiện ở nhà cũng cần một lý do, hợp lý cũng được, ngốc nghếch cũng được. Tôi sẽ không phủ nhận sự thực rằng chọn Chinatown đầu tiên vì nơi chị/cô Thuận từng học là giấc mơ, là điều luôn quyến rũ mình: Paris, La Sorbonne, và nước Pháp. Thứ đến, đó là sự mê đắm nằm trong tiếng gọi Hà Nội cùng những xung đột, mâu thuẫn, trớ trêu đan xen nơi nhân vật được đặt vào.

 

Đọc Chinatown của Thuận, tôi nghĩ đến Sơn Táp. Không phải phong cách văn chương của hai nữ tác giả ấy giống nhau mà bởi khi nghĩ đến một thứ văn gì đó thật lạ, thật khác với những gì thường hay đọc, nhất định tôi sẽ nhớ đến hai người phụ nữ này đầu tiên.

 

Chinatown là dòng chảy mênh mông của kí ức cuộc đời hết người này đến người nọ nối tiếp nhau, chồng chéo lên nhau.

 

Chinatown là quá khứ, là thực tại được dồn trong hai tiếng đồng hồ khi métro phải dừng lại dở chừng vì sợ khủng bố. Hai tiếng không dài. Đời người cũng không dài. Nhưng Chinatown thì dài, dài thực sự.

 

Chinatown là suy tư, tưởng niệm, đau đáu từ Việt Nam đến Yên Khê, qua Leningrad rồi dừng bước tại Paris trong thoáng chốc để rồi lại cuồn cuộn theo lộ trình của riêng nó, tuần hoàn, tuần tự.

 

Chinatown không có tách đoạn, không có chương hồi và cũng chẳng biết nên xếp vào thể loại nào, chủ đề là gì.

 

Chinatown là điệp trùng những câu văn ngắn nhiều khi không chủ ngữ, chẳng vị ngữ. Điềm điệp thế nhưng lại khiến người ta háo hức, người ta tò mò, người ta không hụt hơi hay băn khoăn đâu là chương cuối, đâu là điểm kết.

 

Con người thường có thói tọc mạch dù cho đối tượng đối diện mình chẳng phải ngôi sao hay vĩ nhân tầm cỡ thế giới. Khuất khúc một chút, gập gềnh một chút, éo le một chút, ngang trái một chút trong sự hờ hững kể nhưng không vạch hết áo cho người xem lưng… Ngần ấy điều trong Chinatown làm người ta nóng lòng muốn bới móc đào sâu, muốn hóng cho tường tận để mà chẹp miệng, để mà bình luận. Số phận của “tôi” trong Chinatown vừa nghiêm túc nhưng cũng vừa như một trò đùa, vừa điển hình nhưng cũng rất đỗi phổ thông. Người ta không biết Thuận kể ra bao nhiêu điều là thật với chính nguyên liệu là cuộc sống riêng tư của cô. Người ta không biết liệu đây có phải hồi kí hay chỉ là một tác phẩm hư cấu thật khéo để ngỡ như mọi trải nghiệm đều là chân thực. Đó cũng đã là một cái tài khi sống trọn vẹn qua mắt nhìn của một kẻ khác-mình.

 

Nhân vật xuyên suốt trong truyện ngắn là “tôi” – một người mẹ đơn thân với tấm hộ chiếu CHXHCN Việt Nam, nuôi một đứa con trai trên đất Pháp, ở Belleville trung tâm quận 18 không ai muốn dính dáng. “Tôi” là một nghiên cứu sinh mãi không làm xong luận án tiến sĩ. Hay “tôi” là một người phụ nữ ba mươi chín tuổi với những biến cố của thời cuộc, của cuộc sống riêng tư nghĩ thôi cũng muốn bạc đầu? Hay “tôi” là nhà văn với cuốn truyện I’m yellow lồng ngay trong Chinatown? “Tôi” có lẽ là toàn bộ những vai diễn ấy, mặt nạ ấy những đồng thời cũng không là gì trừ việc tồn tại như một chứng tích về chính cuộc đời biến ảo của mình.

 

Điệp đi điệp lại trong tác phẩm là những câu văn mang những nội dung, hình thức giống hệt nhau như một sự tự ám thị của bản thân “tôi” để khỏi quên những mạch suy nghĩ khi liên tục, khi rải rác miên man hết việc này sang việc khác, hết người này sang người khác. Hiện ra xung quanh “tôi” là vô vàn những khuôn mặt người mà số phận , hoàn cảnh của họ giống nhau đến mức làm người ta nhệch môi cười khổ sở. Sự tương đồng ấy giữa người với người tạo ra một nhịp điệu chung cộng hưởng với nhau, làm cuộc đời từ đa dạng, đa sắc, đa hình trở nên khuôn hẹp trong sự đơn điệu, trớ trêu và không lời giải đáp.

 

Yên Khê – quê hương của Âu Phương Thụy, anh kĩ sư người Việt gốc Hoa, chồng của “tôi”, cha của thằng Vĩnh – là bí ẩn đầu tiên. Chinatown hay Chợ Lớn là bí ẩn cuối cùng. Bí ẩn không bật mí. Bí ẩn không lời đáp. Tôi vẫn tin cuộc đời có những điều không cần, không nên cố ép để truy tầm ra đáp án cuối cùng. Chinatown cũng thế, I’m yellow cũng vậy, tất cả chỉ là sự trải lòng của cảm xúc lúc lặp đi lặp lại nhàm chán, tự kỉ; lúc lại trào vọt lên bởi xúc động, kích động; lúc lại rơi xuống đáy sâu của sự mỉa mai hay tự mỉa mai, đau thương hay tự đau thương không nước mắt mà cô lại thành đau đáu, thắc thỏm. Có thể đúng như “tôi” đã nói: Đến chết “tôi” mới hiểu được Thụy, mới tìm ra đáp án của những ám ảnh suốt cuộc đời mình.

 

Chinatown có đau khổ nhưng không bi lụy. Có chia tay, có gặp gỡ để rồi lại hứa hẹn chia ly hay mãi mãi chỉ là kẻ quan biết đơn sơ. Có trào phúng, châm chích nhưng không phải để trào phúng hay châm chích, hay vạch trần, tố cáo điều gì. Trong mạch văn căng đầy những suy tư, xúc động ẩn sau vẻ dửng dưng, xa vắng của một người đàn bà từng trải, chỉ cần một chút gợi nhắc, tình cảm sẽ vỡ òa ra không cách nào cản lại cho đến khi nó tự lắng mình trong một mạch suy tư khác, để rồi lại đợi chờ cơ hội cuộn lên.

 

Chinatown là câu chuyện của một người đàn bà.

 

I’m yellow lại là câu chuyện của một người đàn ông với những nguyên liệu lấy ra từ chính cuộc đời của người đàn bà kia. Hình như, đó cũng chính là sự tự lý giải của “tôi” cho sự biến mất của Thụy trong cuộc đời mình. Bằn bặt không tin tức như thể chưa từng bắt đầu để mà kết thúc, như thể xưa nay chỉ mình tôi “yêu” Thụy, điên cuồng vì Thụy trong vô vọng.

 

Chinatown bắt đầu từ chuyện tình yêu thuở học trò của “tôi” và cậu học sinh Âu Dương Thụy bị mọi cấp lãnh đạo canh chừng vì sợ là gián điệp của Bắc Kinh. Mở ra từ đó là muôn nghìn những dao động khác nhau từ một cuộc gặp gỡ tình cờ với anh chàng người Pháp lắm mồm nhưng tử tế, những người Tàu mở miệng là Mao Trạch Đông rồi Đặng Tiểu Bình, là bộ mặt của Hà Nội, của Paris trong những thời điểm đặc biệt. Chinatown có những lúc cuồng dại, bướng bỉnh, cố chấp và ích kỷ của “tôi” trong tình yêu với Thụy. Tình yêu ấy làm “tôi” chống lại bố mẹ, chống lại chính những thành kiến, những giả dối, hời hợt bao trọn lấy mình gần 30 năm. Tình yêu ấy làm “tôi” bốc đồng nói rằng mình cũng không phải người Việt; hả hê trong tâm tưởng khi biết đâu một ngày nào đấy, bố mẹ bài Hoa từ A đến Z của mình sẽ nhận một cú vả khi biết tổ tiên 6, 7 đời trước cũng là người Hoa. Tình yêu ấy làm “tôi” dường như hạnh phúc khi được ai đó gọi là Madame Âu. Và cũng chính tình yêu ấy làm “tôi” chán ngán những câu hỏi của những người Hà Nội về Thụy nhưng lại bồn chồn khi chẳng ai hỏi về anh ở Paris. Nhưng đa phần, Chinatown là những suy tư thẳm sâu nhưng không mở hết, chỉ gợi cho người ta tự ngẫm về đời, về người.

 

Tôi hiểu Chinatown nhưng chắc chắn không hiểu đủ sâu, đủ kĩ vì tôi còn quá trẻ, trải đời chưa nhiều. Đó là cuộc hành trình để nhìn qua thế giới cảm xúc của một người phụ nữ lang bạt hết từ bầu trời này đến bầu trời khác nhưng ở đâu cũng chờ đợi, ở đâu cũng cô đơn, ở đâu cũng lạc lõng. Nhưng tôi nghĩ mình thích nó vì nó gieo vào lòng tôi những cảm xúc thật tự nhiên theo lời tự thuật của nhân vật chính.

 

Tôi thích nó bởi Chinatown của Thuận làm được điều mà lâu nay tôi chờ đợi: Liệu có ai đó kể cho tôi nghe về Hà Nội, về một thời đại đã qua nhưng không quá xa, vẫn còn rơi rớt đủ nhiều trên những năm 90 của thế kỉ trước rồi trở thành kí ức tuổi thơ của những đứa trẻ chúng tôi? Hà Nội bao cấp, Hà Nội với Liên Xô, Hà Nội với những năm chống giặc Tàu trên biến giới. Hà Nội mở cửa, Hà Nội 1986, Hà Nội Đổi Mới. Hà Nội trong thế giới của Thuận không đẹp mà cũng chẳng thơ. Đó là mảnh đất với con sông Hồng không đủ rộng, nước không đủ sâu. Đó là mảnh đất với óc lợn hấp nồi cơm, chè đậu đen nấu bằng kẹo mậu dịch… để đổi lấy điểm mười rồi tấm bằng đỏ chót. Đó là nơi nặng nề thành kiến, sĩ diện, tráo trở và ngờ vực. Đó là nơi với những bản hợp đồng trách nhiệm hư danh. Chính là như thế nên tôi thích Chinatown bởi phải sống thật, nghĩ thật và dốc lòng thật mới có thể có những dòng chữ cay đắng đến thế.

 

 

“Phải quên đi mà sống. Chân lý đấy phải quên đi mà sống”

Chinatown, Thuận.

 

 

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s